WŚRÓD STOSUNKÓW PRODUKCJI

Jeśli w okresie wspólnoty pierwotnej trzeba było tysiącleci, al^y wartość użytko­wą żelaza, znaną pewnym społecznościom, poznały inne, zamieszkujące często tereny niezbyt nawet od­ległe, to odkryte w XIX w. własności użytkowe aluminium stały się znane niemal całemu światu w ciągu kilku dziesiątków lat. Okazuje się, że im dalej wstecz sięgamy w historię społeczeństw, tym powol­niejsze stwierdzamy…


SIŁY WYTWÓRCZE

Stosunki produkcji są zależne od stanu sił wytwór­czych, jednakże nie mamy tu do czynienia tylko z zależnością jednostronną. Społeczny podział pracy jest uwarunkowany istnieniem określonych, wyspecja­lizowanych narzędzi produkcji, sam jednak z kolei umożliwia skuteczniejsze oddziaływanie człowieka na przyrodę i dalszą specjalizację, udoskonalenie środ­ków pracy. Częstotliwość i zakres komunikowania się ludzi są określone przez istniejące środki…


WYNIKI PRACY

Przywłaszczanie wyników cudzej pracy stało się możliwe dopiero w okresie, gdy siły wytwórcze rozwinęły się w takim stopniu, że wytwarzany był produkt dodatkowy. For­my tego przywłaszczenia są także zależne od stopnia rozwoju sił wytwórczych.W niewolnictwie podstawą bogactwa jest posiadanie na własność niewolnika — głównej siły wytwórczej; w feudalizmie — posiadanie na własność ziemi i przy­pisanych…


GŁÓWNY CZYNNIK JEDNOCZĄCY SPOŁECZEŃSTWO

Produkcja jest głównym czynnikiem jednoczącym społeczeństwo. Więź pracy jest najbardziej trwałą formą więzi społecznych, jest podstawą kształtowania się innych form więzi społecznej.W produkcji ukryte są przyczyny nie tylko inte­gracji, ale także dezintegracji społeczeństwa — przy­czyny podstawowych podziałów społecznych, podzia­łów klasowych, głównych antagonizmów, konfliktów społecznych, a więc także przyczyny powstawania różnorodnych ideii i ideologii, w których…


PRODUKCJA

Produkcja wyodrębniła człowieka ze świata zwie­rząt i charakteryzuje od strony genezy specyfikę społeczeństwa ludzkiego. „Ludzi można odróżniać od zwierząt ze względu na świadomość, religię albo na cokolwiek się zresztą zechce. Sami oni poczynają się od zwierząt odróżniać, gdy tylko zaczynają wytwarzać sobie środki do życia  Produkcja, stanowiąc główną cechę specyficzną społeczeństwa ludzkiego, leży u podstaw innych…


PRZEMAWIAJĄCE ARGUMENTY

W odróżnieniu od wcześniejszych i współczesnych mu teorii tłumaczących rozwój społeczny rozwojem ideii, nauki, religii, poglądów politycznych — w ogóle zmianami zachodzącymi w świadomości ludzkiej, marksizm za punkt wyjścia przyjmuje materialną sferę życia społecznego. Podobnie jak przy wyjaśnia­niu procesu genezy człowieka, jego wyodrębniania się ze świata zwierzęcego klasycy marksizmu wysunęli hipotezę, że „praca stworzyła człowieka”,…


CAŁOKSZTAŁT STOSUNKÓW

Całokształt tych stosunków produkcji tworzy ekono­miczną strukturę społeczeństwa, realną podstawę, na której się wznosi nadbudowa prawna i polityczna, a której odpowiadają określone formy świadomości społecznej. Sposób produkcji życia materialnego wa­runkuje społeczny, polityczny i duchowy proces życia w ogólności. Nie świadomość ludzi określa ich byt, lecz przeciwnie, ich społeczny byt określa ich świa­domość. Na określonym szczeblu…


PRAWIDŁOWOŚCI ROZWOJU SPOŁECZNEGO

Badanie historii społeczeństw wykazuje jednak, że takie zjawiska jak prywatna własność środków produk­cji, stosunki panowania klasowego i wyzysku człowieka przez człowieka — stanowiące przyczyny żywiołowości procesów społecznych — nie są zjawiskami wiecznymi i niezmiennymi, nie są nieuchronnym, koniecznym elementem społecznego współżycia ludzi. Jednym z niezbędnych warunków tego, by ludzie, którzy osiągnęli już wysoki stopień panowania nad…


PANOWANIE LUDZI NAD PRZYRODĄ

Zarówno Malinowski, jak i inni antropologowie wykazali, że rytuał nie jest jedynie obciążeniem działalności gospo­darczej, ale odgrywa ważną rolę w jednoczeniu wy­siłku pracujących ludzi, wzbudza w nich zaufanie do własnego wysiłku i przezwycięża hamującą działanie obawę przed nieznanym. Z drugiej strony czynności rytualne i wierzenia, których są wyrazem, niejedno­krotnie nie pozwalają na zwiększenie wydajności pra­cy,…


PRYMITYWNA TECHNIKA

W gospodarce prymitywnej współpraca występuje często, jednakże bodźce, które łączą ludzi w wspólnie pracującą grupę, mogą być różne od działających u nas. Główną siłą, która trzyma ich przy pracy, nie jest ani odpowiedzialność pracowników wobec praco­dawcy, ani obawa utraty zajęcia lub zapłaty. Ważniej­sze są zwyczajem ustalone pojęcia o pracowitości, wyrzuty towarzyszy w przypadku lenistwa i…