Zjawiska pozbawienia wytwórcy prawa własności do wytworzonego przez siebie produktu, prawa kon­troli nad procesem własnej pracy, pozbawienia jej cech swobodnej twórczości i przekształcenia w czyn­ność przymusową określał Marks jako alienację pracy. Zjawiska te nie występowały jeszcze we wspólnocie pierwotnej, gdzie nie było prywatnej własności środ­ków produkcji i rozwiniętego podziału pracy. Wielu współczesnych badaczy społeczeństw prymitywnych wskazuje, że praca ma tam dla ludzi zasadniczo odmienny charakter i znaczenie niż w społeczeństwie kapitalistycznym. Jak pisze np. antropolog brytyjski R.Firth: „Na wyspach Oceanii każdy człowiek jest zazwyczaj rolnikiem i rybakiem, a także posiada pe­wną umiejętność obróbki drzewa, budowy dachów, wyrobu sznurów i znajomość innych rzemiosł upra­wianych przez daną wspólnotę. Istnieje pewien po­dział pracy, zwłaszcza między płciami, ale nikt nie utrzymuje się z wykonywania wyłącznie jednego zawodu. Oczywistym wynikiem tego jest brak sezono­wego bezrobocia i płynnych rezerw siły roboczej, których byt zależałby od inicjatywy kapitalisty.