W odróżnieniu od wcześniejszych i współczesnych mu teorii tłumaczących rozwój społeczny rozwojem ideii, nauki, religii, poglądów politycznych — w ogóle zmianami zachodzącymi w świadomości ludzkiej, marksizm za punkt wyjścia przyjmuje materialną sferę życia społecznego. Podobnie jak przy wyjaśnia­niu procesu genezy człowieka, jego wyodrębniania się ze świata zwierzęcego klasycy marksizmu wysunęli hipotezę, że „praca stworzyła człowieka”, tak też ba­dając mechanizmy rozwoju społeczeństwa ludzkiego wychodzili oni z założenia, że „sposób produkcji życia materialnego warunkuje społeczny, polityczny i du­chowy proces życia w ogólności”. Dlatego też analizują oni przede wszystkim wewnętrzne współzależności i sprzeczności występujące w sposobie produkcji dóbr materialnych.Można przedstawić następujące argumenty przema­wiające za tego rodzaju ujęciem zagadnienia:Produkcja jest koniecznym, niezbędnym warun­kiem istnienia społeczeństwa. Jest ona — pisał Marks — tym podstawowym warunkiem wszelkiej historii, „[…] który i dziś jeszcze jak przed lat tysią­cami, co dnia i co godziny spełniany być musi li tylko po to, by ludzi przy życiu utrzymywać”.