POZBAWIENIE PRAWA WŁASNOŚCI

Zjawiska pozbawienia wytwórcy prawa własności do wytworzonego przez siebie produktu, prawa kon­troli nad procesem własnej pracy, pozbawienia jej cech swobodnej twórczości i przekształcenia w czyn­ność przymusową określał Marks jako alienację pracy. Zjawiska te nie występowały jeszcze we wspólnocie pierwotnej, gdzie nie było prywatnej własności środ­ków produkcji i rozwiniętego podziału pracy. Wielu współczesnych badaczy społeczeństw prymitywnych…


W WYNIKU ROZWOJU

W wyni­ku żywiołowego rozwoju podziału pracy i powstania prywatnej własności środków produkcji ludzie zajmu­jący się bezpośrednio wytwarzaniem pozbawieni zosta­li prawa samodzielnego dysponowania zarówno używa­nymi przez siebie w procesie pracy narzędziami, jak i wytworzonym przez siebie produktem. Właściciele środków produkcji otrzymali nie tylko prawo przy­właszczania sobie produktu, którego sami nie wytwo­rzyli, ale także decydowania o tym,…


PANOWANIE I WYZYSK

Pojawiają się stosunki panowania i wy­zysku człowieka przez człowieka, stosunki wypływa­jące z konfliktu interesów. Przy tych stosunkach powiększenie bogactwa, władzy czy prestiżu jednego człowieka wiąże się ze zmniejszeniem stanu posiadania innego człowieka i z wywyższeniem się nad nim. Cele jednostki przeciwstawiają się celom innych ludzi i mogą być osiągane tylko w walce z innymi.Coraz większego…


ROZWÓJ TECHNIKI

W okresach braku żywności, podobnie jak w czasach jej obfitości, ocze­kuje się, że myśliwy rozdzieli swą zdobycz między pozostałe gospodarstwa społeczności. Taka szczodrość jest oczywiście czymś więcej niż po prostu cnotą sentymentalną. Jest sprawą życia i śmierci. Każdy myśliwy ma raz szczęście, innym zaś razem cierpi niepowodzenia, a w społeczności eskimoskiej nie ma rynku ani…


ZRÓŻNICOWANIE CZYNNOŚCI

Występuje tu, co prawda, zróżnicowanie czyn­ności i ról społecznych związane z różnicami płci i wieku. Podobnie jednak jak w rodzinie, we wspólno­cie plemiennej połączonej więzią pokrewieństwa pod­stawową zasadą stosunków jest wzajemna współpraca i pomoc, sympatia i życzliwość, troska o bezpieczeń­stwo i zaspokojenie podstawowych potrzeb całej wspólnoty. Podkreślić jednak należy, że stosowalność tej zasady z reguły…


REZULTAT PROCESÓW

W rezultacie tych wszystkich procesów następuje rozkład wspólnoty pierwotnej i rodzi się społeczeństwo klasowe. Ta wielka zmiana charakteru stosunków społecznych była wynikiem rozwoju sposobu wytwa­rzania. Była wynikiem rozwoju sił wytwórczych przez ludzi nie przewidywanym i nie zamierzonym, doko­nującym się w sposób żywiołowy. Była to zarazem ta­ka zmiana, która powodowała przekształcenie podsta­wowych mechanizmów społecznego uwarunkowania człowieka….


WYNIK ROZWOJU HANDLU

Wynikiem rozwoju handlu było powstanie warstwy kupców, którzy, podobnie jak rzemieślnicy, nie wy­twarzali żywności. Kupcy jednakże, w odróżnieniu od rzemieślników, nie wytwarzali niczego — zajmowali się wyłącznie wymianą produktów i dzięki niej ko­rzystali, w postaci zysków, z części nadwyżek pro­dukcyjnych wytworzonych zarówno przez rolników, jak i rzemieślników.Wyodrębnienie się rzemiosła i kupiectwa było pod­stawą tworzenia się…


PROSTE NARZĘDZIA

Proste narzędzia kamienne mogły być bowiem wytwarzane przez sa­mego użytkownika w przerwach między czynnościami związanymi z uprawą roli, polowaniem czy hodowlą bydła. Skomplikowany natomiast, wymagający spe­cjalistycznej wiedzy i pewnych szczególnych umiejęt­ności proces produkcji metali i narzędzi metalowych czynił niezbędnym uwolnienie górników, hutników czy kowali od zajęć nie związanych z tym procesem. Specjaliści ci musieli więc…


KAŻDY CZŁONEK SPOŁECZEŃSTWA

Dopó­ki każdy członek społeczeństwa musiał zdobywać lub wytwarzać żywność i nie potrafił uzyskać wię­cej niż było to niezbędne dla jego biologicznego prze­trwania, specjalizacja i społeczny podział pracy (po­dział społeczeństwa na rolników, hodowców, myśli­wych, rybaków) były ograniczone, dokonywały się w ramach jednej i tej samej dziedziny produkcji, a mianowicie produkcji żywności. Stała nadwyżka produktów żywnościowych umożliwiała…


NIEZBĘDNE WARUNKI

Przed kilkoma tysiącami łat szczególnie dogodne warunki dla rozwoju rolnictwa istniały w dolinach rzek Eufratu, Tygrysu, Nilu oraz Indusu. Okresowe wylewy rzeki nawadniały glebę oraz chroniły ją przed wyjałowieniem, nanosząc co roku nowe warstwy ży­znego mułu. Umożliwiło to, zwłaszcza po opanowaniu wylewów przez zastosowanie urządzeń irygacyjnych, uzyskiwanie wysokich plonów (dokumenty pochodzące z 2500 roku p.n.e….